1. SINIF TÜRKÇE DERSİ KAZANIMLARI

1. TEMA: HAREKETİMİ GELİŞTİRİYORUM

Beden Eğitimi ve Oyun Dersi (2.Sınıf)

Bu temada öğrencilerin temel hareket becerilerini (yer değiştirme, nesne kontrolü ve denge) farklı durumlarda sergileyebilmeleri ve oyunlarda grupla hareket edebilmeleri amaçlanmaktadır.

Ders Saati ve Beceriler

Ders Saati 65
Alan Becerileri BEOSAB1. Hareketi Sergileme, BEOSAB7. Eşle/Grupla Hareket Etme
Kavramsal Beceriler KB1. Temel Beceriler
Eğilimler E1.1. Merak, E2.1. Empati, E2.2. Sorumluluk, E2.5. Oyunseverlik, E3.2. Odaklanma, E3.3. Yaratıcılık

Programlar Arası Bileşenler

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.1. Uyum, SDB3.2. Esneklik
Değerler D1. Adalet, D3. Çalışkanlık, D12. Sabır, D20. Yardımseverlik
Okuryazarlık Becerileri OB4. Görsel Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı
Disiplinler Arası İlişkiler Hayat Bilgisi
Beceriler Arası İlişkiler BEOSAB8. Adil Oyun Anlayışına Uygun Davranma, KB2.3. Özetleme, KB3.3. Eleştirel Düşünme
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri
  • BEO.2.1.1. Temel hareket becerilerini sergileyebilme
    a) Yer değiştirme, nesne kontrolü ve denge becerileri arasındaki farkları algılar.
    b) Yer değiştirme, nesne kontrolü ve denge becerilerinin basamaklarını gösterir.
    c) Yer değiştirme, nesne kontrolü ve denge becerilerini farklı durumlarda uygular.
  • BEO.2.1.2. Oyunlarda grupla hareket edebilme
    a) Grupla hareket ederken rolleri tanımlar.
    b) Grupla hareket ederken rolleri yerine getirir.
    c) Grupla uyumlu hareket eder.
İçerik Çerçevesi Temel Hareket Becerileri, Oyunlarda Grupla Hareket
Anahtar Kavramlar denge, grup, hareket, nesne kontrolü, oyun, yer değiştirme
Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme) Öğrenme çıktıları gözlem formları, kontrol listeleri, öz/akran ve grup değerlendirme formu ile portfolyo kullanılarak değerlendirilebilir. Temel hareket becerilerini içeren kontrol listeleri oluşturulup, öğrencilerin gelişimleri ile ilgili haftalık veya aylık raporlar hazırlanarak portfolyo oluşturulabilir. Portfolyolar derecelendirme ölçeği ile değerlendirilebilir. Çeşitli spor malzemelerini (koni, hulohop, antrenman merdiveni, minder, farklı spor branşlarına ait toplar, raketler vb.) kullanmayı gerektiren parkur hazırlama performans görevi olarak verilebilir. Performans görevinin değerlendirmesinde analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir.

Öğrenme-Öğretme Yaşantıları

Temel Kabuller Öğrencilerin temel hareket becerilerini bildikleri ve bazı becerileri oyunlarda sergileyebildikleri, takım üyeleriyle iş birliği içerisinde çalışmaya istekli oldukları kabul edilir.
Ön Değerlendirme Süreci Öğrencilere temel hareket becerilerini (yer değiştirme, nesne kontrolü ve denge becerileri) içeren istasyonlar hazırlanarak etkinlikler eş ya da grupla uygulatılabilir. Temel hareket becerilerini içeren oyunlar oynatılabilir. Bu istasyon ve oyunlarda öğrencilerin mevcut durumları gözlemlenebilir.
Köprü Kurma Öğrencilere temel hareket becerilerini (yürüme, koşma, denge tahtası/çizgisi üzerinde yürüme, tek başına ip atlama, eşle ip atlama vb.) içeren alıştırmalar yaptırılabilir. Bu hareketlerin günlük hayattaki kullanım alanlarına örnekler vermeleri istenir. Böylelikle önceki öğrenme ile yeni öğrenmeler arasında ilişki kurulabilir.
Öğrenme-Öğretme Uygulamaları
  • BEO.2.1.1. Temel hareket becerilerini sergileyebilme
    “Temel hareket becerilerine örnek verebilir misiniz?”, “Oyun oynarken kendinizi nasıl hissettiniz?”, “En çok sevdiğiniz oyun hangisiydi?” gibi sorular sorularak anladıklarını mantıksal bir çerçevede cevaplamaları, kendi cümleleriyle aktarmaları ve uygulamalı olarak göstermeleri istenir (KB2.3, SDB1.1, SDB2.1, SDB2.2). Yer değiştirme (atlama-sıçrama, adım al-sek vb.), nesne kontrolü (yuvarlama, durdurma-kontrol vb.) ve dengeleme hareketlerini (atlama-konma, başlama-durma vb.) içeren materyaller (etkinlik kartı, oyun ile ilgili araç gereç, uyarlanmış oyun materyalleri vb.) hazırlanır. Materyaller öğrencilere sunularak öğrencilerde konuya ilişkin merak uyandırılır (E1.1). Bu bağlamda öğrencilerden materyalleri anlamaları, yorumlamaları ve materyallerle ilgili fikir yürütmeleri beklenir (OB4, KB3.3). Öğrencilere etkinlik kartlarında gördükleri, oyun sırasında kullandıkları materyaller üzerinden "Siz bu hareketleri günlük yaşamınızda kullanıyor musunuz?", "En sevdiğiniz hareket hangisidir? Göstermek ister misiniz?" gibi sorular sorulur. Öğrenciler tarafından verilen cevaplar doğrultusunda konuya ilişkin hareketler gönüllü öğrenciler tarafından örnek olarak gösterilir (D20.4, SDB1.1). Böylelikle diğer öğrencilerin de öğrenmeye istekli hâle gelmeleri sağlanır. Öğrencilere temel hareket becerileri, hareketin amacının ne olduğu belirtilerek anlatılır. Öğrencilerin yer değiştirme, nesne kontrolü ve denge hareketlerini uygulamaları sağlanır. Hareketlerin amacına uygun ve istenilen ölçütlerde yapılabilmesi için öğrencilere ipucu ve geri bildirimler verilerek öğrencilerin hareketler arasındaki farklılıkları algılamaları sağlanır. Hareketlerin algılanması sağlandıktan sonra beceri basamakları gösterilir ve öğrencilere alıştırma yapma fırsatı sunulur. Öğrencilerden çeşitli parkur ve istasyon çalışmalarında yer değiştirme, nesne kontrolü ve denge becerilerinin basamaklarını göstermeleri beklenir. Basamakları gösterilen hareketler verilen ölçütler doğrultusunda bireysel, eş ya da grupla uygulatılır. Öğrencilerin hazırlanan ölçütlere göre temel hareket becerilerini uyguladıktan sonra “Bu hareketi başarmak bana nasıl hissettirdi?”, “Hangi beceriyi geliştirmem gerekiyor?”, “Bunu nasıl yapabilirim?” gibi sorular üzerinde düşünmeleri sağlanır (SDB1.2, SDB1.3, OB7). Öğrenciler tarafından yer değiştirme, nesne kontrolü ve denge içeren hareketler çeşitli oyunlarda (eğitsel oyunlar, geleneksel çocuk oyunları vb.) uygulanır. Oynatılan oyunlar ve bunların kuralları değiştirilerek öğrencilerden yeni durumlara uyum sağlamaları beklenir (SDB3.2). Öğrencilerden oyunlarda hedefe ulaşmak için odaklanmaları ve değişen koşullara özgün fikirler üreterek katkı sunmaları istenir (E3.2, SDB3.2). Bu süreci değerlendirmek için gözlem formu, portfolyo, öz değerlendirme formları kullanılabilir. Ayrıca değerlendirme sürecinde performans görevi verilebilir. Öğrencilere günlük hayatlarında temel hareket becerilerini içeren bir günlük formu verilebilir ve bu formun takibi yapılabilir. Öğrenciler, dönem içerisinde haftalık ya da aylık raporlardan oluşan gelişim portfolyosu ile değerlendirilebilir. Bu süreçte öğrencinin gelişimi ile ilgili bir grafik düzenlenebilir (OB7).
  • BEO.2.1.2. Oyunlarda grupla hareket edebilme
    “Oyun oynamayı sever misiniz?”, “En çok hangi oyunları oynamak hoşunuza gider?”, “Oyun oynarken ne gibi duygular hissedersiniz?”, “Oyun oynarken neler öğrendiğinizi düşünüyorsunuz?”, “Oyun oynarken ortaya çıkan durumlar günlük hayatınızda da karşınıza çıkıyor mu?" gibi sorular sorulur (E2.5, SDB1.1, SDB1.2, SDB1.3, SDB2.1). Verilen cevaplar üzerinden öğrencilerin oyuna ilişkin düşüncelerine (Oyun oynamak çok eğlencelidir, keyifli bir aktivitedir, motivasyonum artar, özgürce hareket edebilirim vb.), ne tür oyunları daha çok sevdiklerine (araçlı-araçsız oyunlar, geleneksel oyunlar vb.), oyunların öğrencilerin gelişimlerine katkılarına (psikomotor gelişim, zihinsel gelişim, sosyal gelişim vb.) yönelik çıkarımlarda bulunulur. Öğrencilerden grupla oynayabilecekleri oyunlara örnekler (ateş-buz, kapandaki dev, fare-kedi, adadan adaya, elim sende vb.) vermeleri istenir. Ardından öğrencilere oynamak istedikleri oyunlar sorulur. Seçilen oyun türüne göre çeşitli roller verilir ve liderlik, ebelik, hakemlik, oyunculuk gibi rolleri tanımlamaları sağlanır. Rollere ilişkin görev kartları oluşturulur. Oyun içerisinde rollerde değişiklik (ebelerde değişiklik, ebe sayısının artırılması, grup sayısına göre lider sayısının artırılması, hakemlerin belirli aralıklarla değiştirilmesi vb.) yapılabilir. Roller tanımlandıktan sonra rollerin gerekliliklerini yerine getirmeleri sağlanır. Oyunun belirlenmesinde fikir sunan öğrenci veya öğrenciler lider seçilir. Liderden oynanacak oyunun kurallarını arkadaşlarına açıklaması istenir. Grup lideri, hakem ve oyunculardan görevlerini yerine getirirken tarafsız ve adil olmaları, sabırlı davranmaları ve arkadaşlarına her zaman yardım etmeye hazır olmaları beklenir (BEOSAB8, SDB3.1, D1.2, D12.2, D20.4). Öğrenciler tarafından kural bilincine uygun, dostça, hakem kararlarına saygılı, centilmenlik dışı davranışlardan uzak bir oyun sergilenir (BEOSAB8). Öğrencilerden bu rollerin sorumluluklarını yerine getirmeye odaklanmaları ve grupça çalışma becerileri sergileyebilmeleri beklenir (D3.4, E2.2, E3.2). Oyunlar sırasında meydana gelen durumlar ve öğrencilerin rolleri ile ilgili ikilem öyküleri oluşturularak öğrencilerin empati kurmalarına (iyi oyuncuların aynı takımlarda yer almak istemesi, hareketlerde başarısız olan öğrencilere gülünmesi, hataların kabul edilmemesi ya da göz ardı edilmesi vb.) fırsat verilir (E2.1, SDB2.3). Öğrenciler kendilerine verilen görev ve sorumlulukları yerine getirirken iş birliği içerisinde çalışmaya, arkadaşlarıyla ekip ruhu oluşturmaya, kendisi ve çevresiyle dengeli bir ilişki kurup bunu sürdürmeye teşvik edilir (SDB2.2). Oyunun amaçları ve verilen sorumluluğun gerekleri doğrultusunda grubuyla uyumlu hareket etmeleri sağlanır. Oyun sonunda deneyimler ve hissedilen duygular paylaşılır (SDB1.1). Konuyla ilişkili yönergelerden oluşan grup ve akran değerlendirme formu ile öğrencilerin grupla uyumlu hareket etme durumları değerlendirilebilir. Çeşitli spor malzemelerini (koni, hulohop, antrenman merdiveni, minder, farklı spor branşlarına ait toplar, raketler vb.) kullanmalarını gerektiren parkur hazırlama performans görevi verilebilir (E3.3).

Farklılaştırma

Zenginleştirme Öğrencilerden kendi gruplarını oluşturmaları istenerek yer değiştirme, nesne kontrolü ve denge hareketlerinden bir seri oluşturmaları; sergilenen farklı hareket serilerini gözlemleyerek analiz etmeleri istenebilir. Temel hareket becerileri birleştirilerek öğrencilerin ardışık hareketlerden oluşan parkurlarda hareketleri uygulamaları sağlanabilir.
Destekleme Basamaklandırılmış talimatlar sunularak hareketleri adım adım uygulamaları sağlanabilir. Bireyselleştirilmiş öğrenme planları oluşturulup daha basit, temel düzeyde aktiviteler yaptırılabilir. Akranlarıyla iş birlikli öğrenme fırsatı sağlanarak birlikte öğrenmeleri teşvik edilebilir.

2. TEMA: OYUNUN KURALLARINI UYGULUYORUM

Beden Eğitimi ve Oyun Dersi (2.Sınıf)

Bu temada öğrencilerin hareket kavramları bileşenlerini (beden farkındalığı, alan farkındalığı, efor ve hareket ilişkileri) ayırt ederek temel hareket becerileri ile ilişki kurabilmeleri; oyun kurallarına uygun şekilde öğrenilen becerileri uygulayabilmeleri; oyunlarda belirlenen taktik ve stratejileri uygulayarak hareket becerilerini geliştirebilmeleri amaçlanmaktadır.

Ders Saati ve Beceriler

Ders Saati 30
Alan Becerileri BEOSAB2. Hareket Kavramlarını Uygulama, BEOSAB3. Taktik ve Strateji Geliştirme
Kavramsal Beceriler KB1. Temel Beceriler
Eğilimler E1.1. Merak, E2.1. Empati, E2.5. Oyunseverlik, E3.2. Odaklanma

Programlar Arası Bileşenler

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.1. Uyum, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme
Değerler D1. Adalet, D4. Dostluk, D6. Dürüstlük, D11. Özgürlük, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D20. Yardımseverlik
Okuryazarlık Becerileri OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı
Disiplinler Arası İlişkiler Görsel Sanatlar
Beceriler Arası İlişkiler BEOSAB8. Adil Oyun Anlayışına Uygun Davranma, KB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin Etme
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri
  • BEO.2.2.1. Oyunlarda hareket kavramlarını uygulayabilme
    a) Beden farkındalığı, alan farkındalığı, efor ve hareket ilişkileri kavram bileşenlerini ayırt eder.
    b) Temel hareket becerileri ile hareket kavramları arasında ilişki kurar.
    c) Oyunlarda hareket kavramlarına ve temel hareket becerilerine uygun olarak hareket eder.
  • BEO.2.2.2. Oyun kurallarını uygulayabilme
  • BEO.2.2.3. Oyunlarda belirlenen taktik ve stratejiyi geliştirebilme
    a) Oyunlarda taktiksel problemi belirler.
    b) Oyunlarda belirlenen problemin çözümüne ilişkin öneri sunar.
    c) Oyunlarda taktik ve stratejiyi uygular.
İçerik Çerçevesi Oyunlarda Hareket Kavramları, Oyun Kuralları, Oyunlarda Taktik ve Strateji
Anahtar Kavramlar alan, denge, efor, hareket ilişkisi, kural, nesne kontrolü, oyun, strateji, taktik, yer değiştirme
Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme) Öğrenme çıktıları gözlem formları, öz değerlendirme, akran değerlendirme ve grup değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir. “En Sevdiğim Oyunu Tanıtıyorum”, “Kendi Oyunumu Üretiyorum”, “Ailemle Oynuyorum” gibi başlıklarla yeni oyun tasarlama ve sunma ya da geleneksel çocuk oyunlarıyla ilgili performans görevi verilebilir. Performans görevlerinin değerlendirilmesinde analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir.

Öğrenme-Öğretme Yaşantıları

Temel Kabuller Öğrencilerin hareket kavramları bileşenlerini (beden farkındalığı, alan farkındalığı, efor ve hareket ilişkisi) ve yer değiştirme hareketlerini bildikleri; çeşitli fiziksel aktivite ve oyunlarda bu hareketleri temel düzeyde uygulayabildikleri ve bazı stratejileri kullanabildikleri kabul edilir.
Ön Değerlendirme Süreci Derse getirilen oyuncak ya da bir kuklaya hareket kavramları ve temel beceriler ile ilgili hareketler yaptırılabilir. Ardından oyuncak ya da kuklaya yaptırılan hareketlerle ilgili sorular sorularak öğrencilerin hazır bulunuşluk seviyeleri kontrol edilebilir. Öğrencilerden oyuncak ya da kuklaya yaptırılan hareketleri taklit etmeleri istenebilir. Hareket kavramlarını ve temel hareket becerilerini içeren oyun (köşe kapmaca, yağ satarım bal satarım vb.) oynatılarak öğrencilerin mevcut durumları gözlemlenebilir.
Köprü Kurma Öğrencilere sınıfça oynayabilecekleri bir oyun seçmeleri söylenebilir. Gönüllü olan bir öğrenciden oyunun kurallarını anlatması istenebilir. Ardından bu oyun sınıfça oynanır. Oyun esnasında verilen molalarda daha önce oynadıkları oyunları kural, taktik, strateji ve beceri özellikleri açısından sınıfta oynanan bu oyunla karşılaştırmaları istenebilir. Böylelikle önceki öğrenmeler ile yeni yaşantılar arasında ilişki kurulabilir.
Öğrenme-Öğretme Uygulamaları
  • BEO.2.2.1. Oyunlarda hareket kavramlarını uygulayabilme
    Öğrencilerden okul bahçesinde hareket eden çocukları (yürüyen, koşan, top oynayan, ip atlayan vb.) gözlemlemeleri istenir. Gözlem yapılırken dikkat edilmesi gereken kurallar açıklanır. Hareketleri gözlemleyen öğrencilerden önceki öğrenmelerini de düşünerek konuya ilişkin tahmin yürütmeleri beklenir (KB2.11, SDB1.1). Öğrenciler düşüncelerini ifade etmeleri konusunda cesaretlendirilir (D11.1). Öğrencilere hareket kavramları ile ilgili görsel, animasyon, video vb. eğitici içerikler sunularak öğrencilerden beden farkındalığı, alan farkındalığı, efor ve hareket ilişkileri bileşenleri ile ilgili materyalleri yorumlamaları ve bunlar arasındaki farklılıkları gözlemlemeleri istenir (OB4, KB2.11). Görseller üzerindeki hareketlerden ve değerlendirme ölçütlerinden oluşan etkinlik kartları hazırlanır. Çalışma; hazırlanan etkinlik kartları ile eşle, grupla veya bireysel olarak uygulatılır. Uygulama sırasında öğrencilerden etkinlik kartlarındaki ölçütlere göre performanslarını değerlendirmeleri istenir (SDB1.3). Uygulama esnasında öğrencilere ipucu, geri bildirim ve düzeltmeler verilerek hareketlerin ayırt edilmesi sağlanır. Bunun yanı sıra hareketler sırasında öğrencilere zorlandıklarında "Kendime ne söylemeliyim?" sorusuyla içsel konuşma stratejileri öğretilir. "Bu hareket zor olabilir ama denemeye devam edeceğim." gibi motivasyon ifadeleri kullandırılabilir. Ardından öğrencilerin kendi gözlemleriyle öğretmenin verdiği geri bildirimleri karşılaştırmaları sağlanır (SDB1.2). Bu çalışma eş ya da grupla uygulatılarak akran ve grup değerlendirmeleri de yapılabilir. Temel hareket becerileri ile ilgili sorular sorularak öğrencilerde merak uyandırılır (E1.1). Temel hareket becerileri ile ilgili örnekler vermeleri istenir. Öğrencilerin verdikleri örnek hareketlerin uygulanmasının ardından hareketlerin çeşitliliğini artırmak için yönlendirmeler (mutlu, heyecanlı, farklı hayvan taklitleri yaparak, farklı zeminlerde yürüme; farklı yüksekliklerden, tek ayak, çift ayak, mesafeyi değiştirerek atlama-konma; farklı yönlere, eş yardımıyla, topu elinde tutarak yuvarlanma vb.) yapılır. Temel hareket becerilerini içeren; beden ve alan farkındalığı, efor ve hareket ilişkileri ile çeşitlendirilmiş etkinlikler düzenlenir. Etkinliklerde becerilere ilişkin görevler, ekipmanlar, mekân çeşitlendirilerek (örneğin düz, zikzak, engebeli zeminde koşu; slalom çubukları arasından geçerek, ip atlayarak koşu; top kontrolü sağlayarak koşu; eş ya da grupla koşu; kısa adımla, parmak ucunda, serbest koşu; farklı yönlere serbest bir şekilde, geniş ya da dar alanda, minder üzerinde, çimlerde, el ya da ayakta araç taşıyarak, bireysel ya da eşle yuvarlanma; tırmanma duvarına, tavandan asılı bir ipe, sabit alanlara tırmanma; destek noktalarını azaltarak yardımsız ya da eşle tırmanma vb.) fiziksel aktivite ve parkur çalışmaları düzenlenebilir. Uygulama esnasında (Bakışların karşıda olmalı, vücudun hafifçe öne eğilmeli, kollar ileri ve yukarı doğru salınım yapmalı, öne-geriye yuvarlanma yaparken ellerden destek alarak boyna gelen yük azaltılmalı. Beş tekrardan üçü başarılıydı, iyi gidiyorsun, komutlara en kısa sürede uymalısın, vücut ağırlığın destek noktalarına eşit dağıtılmalı vb.) öğrencilere ipucu ve geri bildirimler verilir. Ardından öğrencilere “Sizce hareketi daha iyi yapabilmek için nelere dikkat etmeniz gerekir?”, “Tırmanmada size en kolay gelen ya da sizi en çok zorlayan neydi?”, “Hareketler vücudunuzun hangi bölümünün gelişmesine katkı sundu?” gibi sorular sorularak öğrencilerin hareket kavramları ile temel hareket becerileri arasında ilişki kurmaları sağlanır (SDB1.1, SDB1.2). Öğrencilerin hareket kavramlarını uygulama durumu, gözlem formu (güçlü ve zayıf yönlerim vb.), hareket kavramları bilgi düzeyi soru formu ("Dengeleme hareketleri nelerdir?", "Yer değiştirme hareketlerini hangi oyunlarda kullanırsınız?" vb.), temel hareket becerileri öz, akran ve grup değerlendirme formu hazırlanarak değerlendirilebilir. Öğrencilerin hareket kavramları ve temel hareket becerilerine uygun olarak oyunlarda hareket etmelerini sağlamak için çeşitli ekipmanlar kullanılıp oluşturulan etkinlikler (koniler, ipler, çemberler, toplar, minderler, farklı yükseklikte jimnastik sıraları vb.) eğitsel oyunlar (sıranı bul, oynayan minder, horoz dövüşü vb.) ve geleneksel çocuk oyunları (seksek, yakantop, ip atlama vb.) hazırlanır. Seçilen etkinlik ve oyunların başında grup içi iletişim kuralları belirlenir ve ardından oyunun adı, amacı, oyuncu sayısı, süresi ve kuralları (birbirini etkin dinleme, söz hakkı almadan konuşmama, farklı fikirlere ve bireysel farklılıklara saygı duyma, zorlanan arkadaşına destek olma ve ona yardım etme vb.) açıklanır. Öğrenciler, kendi seçtikleri ya da ortak bir hedefe ulaşmak adına grup arkadaşlarıyla belirledikleri fiziksel aktivite ve oyunlara etkin katılım sağlamaya teşvik edilerek öğrenme süreci daha keyifli ve eğlenceli hâle getirilir (E2.5, SDB1.2). Seçilen aktivite ya da oyunlarda her öğrenciye farklı görevler verilerek öğrencilerin duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri, başkalarını etkin dinlemeleri, aktiviteye aktif katılımları, ekip çalışmasıyla yardımlaşmayı öğrenmeleri, arkadaşlarıyla iletişim kurmaları ve iş birliği içerisinde (oyunun türü ve yapısına göre malzeme taşıma, bir grubun lideri olma, hakem olma vb.) hareket etmeleri sağlanır. (SDB2.1, SDB2.2, D20.2). Fiziksel aktivite ve oyunlarda rekabet ve kazanma duygusu ile oluşabilecek durumlar için kendilerini arkadaşlarının yerine koyarak uygun davranış sergilemeleri beklenir (E2.1). Oyun sonunda deneyimler ve hissedilen duygular paylaşılır (SDB1.1). Bununla birlikte öğrencilere kültürümüzün bir parçası olan, değerlerimizin gelecek nesillere aktarımını hedefleyen geleneksel çocuk oyunlarımızı araştırma görevi verilebilir. Öğrencilerden aile büyüklerinin çocukken oynadığı oyunlar hakkında bilgi toplamaları istenir. Ardından aileden öğrenilen geleneksel çocuk oyununu sınıfta arkadaşları ile paylaşıp oynamaları istenir (OB1, OB5). Böylelikle öğrencilerin farklı kültürlere ait oyunları keşfederken hareket kavramları ve temel hareket becerilerine uygun hareket etmeleri sağlanır (OB5). Öğrencilere “En Sevdiğim Oyunu Tanıtıyorum” isimli bir proje görevi verilebilir.
  • BEO.2.2.2. Oyun kurallarını uygulayabilme
    Öğrencilere sınıfça oynamayı en çok sevdikleri oyunlar sorulur. Oyunlara başlamadan önce öğrencilere "Sizce oyun kurallarını belirlemek neden önemlidir?", "Kurallar olmadan oyun oynanabilir mi?", "Eğer oyunları kurallarına göre oynamazsanız arkadaşlarınız nasıl hisseder?" gibi sorular sorularak kurallara uymanın önemine değinilir (SDB2.3). Ardından seçilen oyunun kuralları açıklanarak öğrencilerin bu kuralları oyunda uygulamaları istenir. Oyun kurallarıyla ilgili ikilem öyküleri okunarak oyunlar sırasında kurallara uygun hareket etmenin gereği ve önemi, hakkaniyetli bir oyunun kurallara bağlı kalarak oynanması gerektiği, etik değerlere uygun oyun sergileyebilmenin değeri öğrencilerle örnek olaylar üzerinden tartışılır (BEOSAB8, D1.2, D6.2). İkilem öykülerine verilen cevaplar doğrultusunda öğrencilere geri bildirimde bulunulur. Oyun sırasında bazı kuralları değiştirmeleri ve yeni belirlenen kurallara göre oynamaları sağlanır. Öğrencilerden değişikliklere uyum sağlaması; karşılaştıkları yeni durumlara, problemlere ve zorluklara farklı çözümler üretmeleri beklenir (SDB3.1, SDB3.2). Öğrencilerin kendilerine bir grup kurarak “Benim Oyunum”, “Kendi Oyunumu Üretiyorum”, “Aileme Kendi Oyunumu Oynatıyorum” gibi yeni oyun tasarlamaları, bununla ilgili afiş hazırlamaları ve “Okulda Oyun Günleri” gibi bir etkinlik düzenlemeleri sağlanır. Böylelikle öğrenciler, birbirleriyle iş birliği içerisinde iletişim kurarak özgün bir fikir doğrultusunda ortak bir amaca odaklanmaya teşvik edilir (SDB2.1, SDB2.2, E3.2). Bu süreçte “Kendi Oyunumu Üretiyorum”, “Ailemle Birlikte Oynuyorum” gibi başlıklar altında belirlenen oyun ve oyun kurallarına vurgu yapan proje görevi verilebilir. Ayrıca öğrenme çıktısına yönelik bir performans görevi verilebilir.
  • BEO.2.2.3. Oyunlarda belirlenen taktik ve stratejiyi geliştirebilme
    Öğrencilere önceki haftalarda oynadıkları oyunlardan oluşan ve bu oyunları kura yöntemiyle seçmelerini sağlayacak bir materyal (cırt cırtlı dart seti, kutu, poşet, torba vb.) hazırlanır ve bunun ne olduğu sorularak öğrencilerde merak uyandırılır (E1.1). Ardından öğrenciler sınıf mevcudu, oyunların türü, oyuncu sayısı göz önünde bulundurularak gruplara ayrılır. Sosyal etkileşimde bulunabilmeye, özenli ve yapıcı seçimler yapabilmeye teşvik edilebilmeleri için eş ya da grup seçimlerini kendilerinin yapmaları istenir. Böylelikle öğrencilerin grup iletişimine katılarak fikirlerini özgürce ifade etmeleri, ekip çalışması yapmaları, sosyal etkileşimle seçtikleri eş ya da grup arkadaşlarıyla oyun oynama becerilerini geliştirmeleri için uygun bir ortam sağlanır (SDB1.2, SDB2.2). Öğrenciler gruplara ayrıldıktan sonra gruplardan kendilerine bir isim bulması istenerek grup aidiyeti geliştirilmeye çalışılır. Gruplar A, B, C, D grupları şeklinde planlanıp her grup kendi içerisinde (A1 ve A2, B1 ve B2, C1 ve C2, D1 ve D2) oyunu deneyimledikten sonra oyunlarda istasyon çalışması şeklinde yer değişikliği yapılabilir (A1 ve A2 grubu 1 numaralı yakantop oyununu oynadıktan sonra sırasıyla 2 numaralı balık ağı oyununa, 3 numaralı ateş-buz oyununa, 4 numaralı ada oyununa geçer). Gruplardan seçilen her bir öğrenciye oyunun adı, amacı ve kuralları sırasıyla okutulur. Ardından oyunlar öğrenciler tarafından deneyimlenir ve oyunların taktiksel problemlerinin ne olabileceği noktasında fikirler üretilir. Oyunların deneyimlenmesi sırasında ipucu ve geri bildirim verilerek taktiksel problemin belirlenmesi sağlanır (SDB3.3). Öğrencilere güçlü yönlerini bir kâğıda yazmaları ya da aileleriyle güçlü yönler kartı hazırlamaları söylenir (SDB1.1). Böylelikle öğrencilerin oyunlarda takımlarına güçlü yönleriyle ilgili destek olmayı deneyimlemeleri sağlanırken geliştirmeleri gereken yönlerinin de farkına varmalarına yardımcı olunur. Oyunları deneyimlerken grup olarak düşünme fırsatı verilerek öğrencilerden karşılaşılan problemin çözümüne ilişkin öneriler (taktiksel probleme göre oyunlarda hızlı manevra yapabilecek kişiyi, savunma oyuncusunu, hızlı koşan kişiyi seçme vb.) sunmaları istenir. Böylelikle yeni duruma uyum sağlanarak mevcut çözümler güncellenir ve farklı çözümler üretilir (SDB3.1, SDB3.2). Bunun yanı sıra öğrencilerin karşılaştıkları taktiksel problemleri farklı oyunlarda deneyimlemelerine ve hareket becerilerini geliştirmelerine fırsat sağlanır. Oyunlar değişen durumlarda deneyimlendikten sonra öğrencilere “Takımınızın problemlere karşı güçlü yönleri nelerdi?”, “Etkili bir savunma için farklı çözüm önerileriniz olur mu?”, “Alan kullanımını istenilen düzeyde yaptınız mı?” gibi sorular sorulur (SDB1.2, SDB3.3). Öğrencilerden oyunlarda seçilen taktik ve stratejileri uygulamaları beklenir. Bu süreç için grup çalışması değerlendirme formu kullanılır. Oyunlar sırasında adil oyun anlayışına uygun davranışlar sergileme, görev bilincine sahip olma, empati yapma, yardımsever olma, yeni durumlara uyum sağlama gibi beceriler üzerinde durulur (BEOSAB8, SDB3.2, E2.1, D16.3, D20.2). Adalet, dostluk, dürüstlük, özgürlük, saygı vb. kavramlar oyunlarda örnek olaylar, farkındalık soruları, oyunu durdurup geri bildirim verme vb. yöntemlerle kazandırılmaya çalışılır (D1.2, D4.1, D6.2, D14.1). Öğrencilerin oyunlarda taktik ve strateji geliştirebilme durumları kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

Farklılaştırma

Zenginleştirme Oyun ve fiziksel aktivitelerde hareket kavramlarının alt bileşenlerine özgü yaşantılar sunularak farklı hareket kavramları ve becerileri ilişkilendirmeleri istenebilir. Hakemlik, liderlik gibi farklı roller verilerek arkadaşlarının oyunlarda kuralları uygulayabilme durumları kontrol ettirilebilir. Öğrencilerden sevdikleri bir spor branşı ile ilgili bir maça gitmeleri ya da maçı televizyonda izlemeleri istenerek taktik ve stratejileri gözlemlemeleri beklenebilir.
Destekleme Öğrencilerin kendi hızında ilerlemesine olanak sağlayan, görsel ya da işitsel materyallerle sunulabilir. Oyun kuralları basitleştirilerek taktik ve strateji ile ilgili esneklik sağlanabilir. Bireyselleştirilmiş öğrenme planları oluşturularak her öğrencinin gereksinim duyduğu ve geliştirmesi gereken beceriye cevap verecek şekilde planlar düzenlenebilir.

3. TEMA: RİTİMLE HAREKET EDİYORUM

Beden Eğitimi ve Oyun Dersi (2.Sınıf)

Bu temada öğrencilerin temel hareket becerilerinin (yer değiştirme, nesne kontrolü, denge) farklılıklarını algılayabilmeleri, hareketleri kademeli göstererek çeşitli aktivite ve oyunlarda sergileyebilmeleri, verilen ritmi eş veya grupla algılayabilmeleri, bu ritme uygun hareket edebilmeleri ve temel hareket becerilerini eşle bütünlük içerisinde sergileyebilmeleri amaçlanmaktadır.

Ders Saati ve Beceriler

Ders Saati 27
Alan Becerileri BEOSAB5. Ritmik Hareket Etme
Kavramsal Beceriler KB1. Temel Beceriler
Eğilimler E1.1. Merak

Programlar Arası Bileşenler

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum
Değerler D4. Dostluk, D7. Estetik, D16. Sorumluluk
Okuryazarlık Becerileri OB4. Görsel Okuryazarlık
Disiplinler Arası İlişkiler Görsel Sanatlar, Müzik
Beceriler Arası İlişkiler BEOSAB7. Eşle/Grupla Hareket Etme
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri
  • BEO.2.3.1. Belirlenen tempodaki müziğe uygun hareket edebilme
  • BEO.2.3.2. Eşle veya grupla ritmik hareket etme becerisini sergileyebilme
    a) Eşle veya grupla temel hareket becerilerini kullanarak verilen ritmi algılar.
    b) Eşle veya grupla temel hareket becerilerini kullanarak ritme uygun hareket eder.
    c) Eşle veya grupla temel hareket becerilerini kullanarak ritmik hareket becerilerini sergiler.
İçerik Çerçevesi Belirlenen Tempodaki Müziğe Uygun Hareket Etme, Eşle veya Grupla Ritmik Hareket
Anahtar Kavramlar hareket, müzik, ritim, tempo, uyum
Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme) Öğrenme çıktıları kontrol listeleri, öz değerlendirme, akran ve grup değerlendirme formları kullanılarak değerlendirilebilir. Müziğin ritmi ve melodisiyle uyumlu hareket serileri ortaya koyma performans görevi verilebilir. Temel hareket becerileri ve ritim ile ilgili seri oluşturma performans görevi verilebilir. Performans görevlerinin değerlendirilmesinde analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir.

Öğrenme-Öğretme Yaşantıları

Temel Kabuller Öğrencilerin temel hareket becerilerini kullanarak basit ritimli hareketleri yapabildikleri, hızlı ve yavaş formlarda hareket deneyimlerine sahip oldukları kabul edilir.
Ön Değerlendirme Süreci Öğrencilere ritim ile ilgili üç kere el çırp, ayaklarını iki kere yere vur; iki kere el çırp, iki kere ayak vur; iki kere parmak şıklat, masaya bir kere vur gibi hareketler yaptırılabilir. Ardından temel hareket becerilerini kullanarak ritme uygun hareket edebilecekleri bir oyun oynatılabilir. Yaptırılan bu hareketler ve oyunlar ile öğrencilerin mevcut durumları gözlemlenebilir.
Köprü Kurma Öğrencilere güneşin her sabah doğup her akşam batması, deniz kenarına dalgaların vurması, mevsimlerin döngüsü, insanların yürüyüşü gibi örnekler verilerek öğrencilerin doğada her şeyin bir ritmi olduğunu fark etmeleri sağlanabilir. Öğrencilerden doğada ve çevremizde duyduğumuz, gördüğümüz ritmik hareketlere/seslere örnekler vermeleri istenebilir. Ardından öğrencilere bir çocuk şarkısı seçilebilir. Öğrencilerden el ele tutuşularak bir çember oluşturmaları ve seçilen şarkıya uygun ritim hareket becerilerini sergilemeleri istenebilir.
Öğrenme-Öğretme Uygulamaları
  • BEO.2.3.1. Belirlenen tempodaki müziğe uygun hareket edebilme
    Öğrencilere tek el, tek ayak, parmak şıklatma, iki el-tek ayak, tek el-iki ayak-parmak şıklatma vb. şekillerini içeren görsel etkinlik kartları hazırlanır. Hareketler gösterilen kartlara uygun olarak yavaş, orta ve hızlı tempolarda uygulatılır. Gruplara ayrılmaları ve rastgele seçtikleri görsel kartlarda bulunan hareketlerden bir seri oluşturmaları istenir (OB4, SDB1.2). Belirlenen müzik eşliğinde ve iş birliğiyle hazırladıkları serileri arkadaşlarıyla uygulamaları sağlanır (SDB2.2). Öğrencilerden çember oluşturmaları istenir. Yavaş, orta ve yüksek tempoda müzikler belirlenir ve belirlenen müzik parçası çalınır. Çemberdeki öğrencilerden biri seçilir ve ondan başlanarak her öğrencinin bir hareket göstermesi sağlanır. Bu hareketler önce oturarak, sonra ayakta yapılır. Hareket kavramlarının alt bileşenleri dikkate alınarak çeşitlilik sağlanabilir. Bu hareketler ardışık olarak öğrencilerin kendi hareketlerine bir önceki öğrencinin hareketini de eklemesiyle uygulatılır. Öğrencilere belirli bir tempoda verilen müzik eşliğinde hareket etmeleri ve duygularını ifade etmeleri için fırsat verilir (D7.2). Öğrencilere müziğin ritmi ve melodisiyle uyumlu hareket serileri ortaya koyma performans görevi verilebilir.
  • BEO.2.3.2. Eşle veya grupla ritmik hareket etme becerisini sergileyebilme
    Alkış tutularak, şarkı söylenerek ya da basit beden perküsyonu hareketleri yaptırılarak öğrencilerde merak uyandırılır (E1.1). Öğrencilerden sevdikleri bir müzik eşliğinde ritim tutmaları (önce elle, sonra el ve ayakla, daha sonra harekete dönüştürerek vb.) istenir. Mümkün olduğu kadar kısa bir müzik seçilir ve öğrencilere birbirleriyle eş olmaları söylenir. Konuya uyumlu, sözleri eğlenceli ve eğitsel nitelik taşıyan bir müzik eşliğinde eşiyle seçtikleri hareket becerisi ritmini algılamaları sağlanır. Öğrencilere ölçüt çizelgeleri verilir. Çizelgede yer alan hareketleri eşi ile ritme uygun biçimde yapmaları istenir (SDB2.2). Eşlerden biri ritim verirken diğeri temel hareket becerilerinden birini sergiler. Eşlerden ritme uygun hareket etmeleri beklenir. Bu süreçte eş ya da grupta yer alan öğrencilerden ritme uygun hareket edebilmeleri için birbirlerine destek olmaları ve istenilen sorumlulukları yerine getirmeleri beklenir (D4.1, D16.3). Benzer çalışmalar eş ve grup oyunlarıyla (öğrencilerin farklı grup arkadaşıyla eşleştirilmesi, çalışmaya materyal eklenmesi vb.) sürdürülebilir (SDB3.1, BEOSAB7). Drama ile ritim etkinlikleri, ritimsel temel hareket çalışmaları ve basit koreografiler yoluyla çeşitlendirmeler (sabit-dinamik, sesli-sessiz, yavaş-hızlı) yapılarak öğrencilerden eş veya grupla ritmik hareket becerilerini sergilemeleri istenir. Bu etkinlikler seçilen bir halk dansı ile ilişkilendirilerek de yapılandırılabilir. Bu süreç kontrol listeleri, öz/akran ve grup değerlendirme formları ile değerlendirilebilir. Öğrencilere temel hareket becerileri ve ritim ile ilgili seri oluşturma performans görevi verilebilir ve bu performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Farklılaştırma

Zenginleştirme Öğrencilerden belirli hareketleri seçerek özgün bir koreografi oluşturmaları istenebilir. Hazırlanan koreografilerin belirli gün ve haftalarda ya da millî bayramlarda sergilenmesi sağlanabilir. Değişen tempolara uyum sağlamalarını gerektirecek farklı seriler hazırlamaları istenebilir. Sınıfta dans ile ilgilenen öğrenciler varsa bu öğrencilerin arkadaşlarına liderlik etmeleri sağlanabilir.
Destekleme Bireyselleştirilmiş öğrenme planları oluşturulup daha temel düzeyde etkinlikler yaptırılabilir. Ritme uygun hareket etmekte zorlanan öğrencilerin etkinliklere akran desteği ile katılımı sağlanabilir. Yavaş tempolu müziklerle hareket becerilerini sergilemeleri istenebilir.

4. TEMA: SAĞLIĞIM İÇİN FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIYORUM

Beden Eğitimi ve Oyun Dersi (2.Sınıf)

Bu temada öğrencilerin fiziksel aktivite sırasında vücutlarında meydana gelen değişimleri açıklayabilmeleri, kendileri ve yakın çevrelerinin fiziksel aktivitelere katılımlarını karşılaştırabilmeleri, fiziksel aktiviteye katılım hedefleri belirleyebilmeleri, fiziksel aktivite ve sağlık arasındaki ilişkiyi açıklayabilmeleri, oyun ve fiziksel aktiviteler sırasında güvenli ortam oluşturabilmeleri amaçlanmaktadır.

Ders Saati ve Beceriler

Ders Saati 50
Alan Becerileri BEOSAB10. Güvenli Ortam Oluşturma Becerisi
Kavramsal Beceriler KB1. Temel Beceriler, KB2.7. Karşılaştırabilme
Eğilimler E1.2. Bağımsızlık, E1.4. Kendine İnanma, E2.4. Güven, E3.4. Gerçeği Arama

Programlar Arası Bileşenler

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.1. Uyum, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme
Değerler D2. Aile Bütünlüğü, D3. Çalışkanlık, D11. Özgürlük, D13. Sağlıklı Yaşam, D16. Sorumluluk, D20. Yardımseverlik
Okuryazarlık Becerileri OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı
Disiplinler Arası İlişkiler Görsel Sanatlar, Hayat Bilgisi, Resim, Türkçe
Beceriler Arası İlişkiler Görsel Sanatlar, Hayat Bilgisi, Resim, Türkçe
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri
  • BEO.2.4.1. Fiziksel aktivite sırasında vücudunda meydana gelen değişimleri açıklayabilme
  • BEO.2.4.2. Kendisinin ve yakın çevresinin fiziksel aktiviteye katılımlarını karşılaştırabilme
    a) Kendisinin ve yakın çevresinin fiziksel aktivite katılım durumlarını belirler.
    b) Kendisinin ve yakın çevresinin fiziksel aktivite katılım durumları arasındaki benzerlikleri listeler.
    c) Kendisinin ve yakın çevresinin fiziksel aktivite katılım durumları arasındaki farklılıkları listeler.
  • BEO.2.4.3. Fiziksel aktiviteye katılım hedefleri belirleyebilme
  • BEO.2.4.4. Fiziksel aktivite ve sağlık arasındaki ilişkiyi açıklayabilme
  • BEO.2.4.5. Oyun ve fiziksel aktiviteler sırasında güvenli ortam oluşturabilme
    a) Oyun ve fiziksel aktiviteler sırasında ortaya çıkabilecek riskleri tanımlar.
    b) Oyun ve fiziksel aktiviteler sırasında ortaya çıkabilecek riskler karşısında önleyici tedbirler alır.
İçerik Çerçevesi Fiziksel Aktiviteye Katılım Sırasında Vücutta Meydana Gelen Değişimler, Fiziksel Aktiviteye Katılım, Fiziksel Aktiviteye Katılım Hedefleri, Fiziksel Aktivite ve Sağlık İlişkisi, Oyun ve Fiziksel Aktivitelerde Güvenli Ortam
Anahtar Kavramlar dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite, düzenli uyku, fiziksel aktivite, fizyolojik değişim, güvenli ortam, ilk yardım, sağlık, yeterli sıvı alımı
Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme) Öğrenme çıktıları açık uçlu sorular, çalışma kâğıdı, gözlem ve öz değerlendirme formları, kontrol listeleri, kavram analizi şeması ve portfolyo kullanılarak değerlendirilebilir. Fiziksel aktivite hedefleri ile ilgili günlük tutularak portfolyolar oluşturulur. Portfolyolar derecelendirme ölçeği ile değerlendirilebilir. Fiziksel aktivite ve sağlık konulu araştırma ödevi, fiziksel aktivite günlüğü tutma, fiziksel aktivite ile ilgili pano hazırlama ve günlük atılan adım sayısının takibi ile ilgili performans görevleri verilebilir; görevlerin değerlendirilmesinde analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir.

Öğrenme-Öğretme Yaşantıları

Temel Kabuller Öğrencilerin fiziksel aktiviteler sırasında kalp atışlarının hızlanması, nabızlarının artması, terleme gibi vücutlarında meydana gelen değişimleri fark ettikleri; okul içi fiziksel aktiviteye katılım sağladıkları, temel ısınma ve soğuma hareketlerini bildikleri, fiziksel aktivitenin eğlenceli yönlerinin farkına vardıkları, sağlıkları için fiziksel aktivitenin önemini bildikleri kabul edilir. Öğrencilerin oyunlarda karşı karşıya kalabilecekleri risk durumlarını ve almaları gereken tedbirleri temel düzeyde bildikleri kabul edilir.
Ön Değerlendirme Süreci Öğrencilerle temel hareket becerilerini içeren bir oyun seçilir. Oyun oynandıktan sonra vücutlarında meydana gelen değişimler ve fiziksel aktiviteye düzenli olarak katılmanın sağlık üzerine etkileri ile ilgili sorular sorularak öğrencilerden bunları cevaplamaları istenebilir. “Oyunlara başlamadan önce almanız gereken güvenlik tedbirleri neler olabilir?” sorusu sorularak öğrencilerin ön bilgileri yoklanabilir. Oyuna başlamadan önce, oyun sırasında ve sonrasında alınması gereken kişisel ve çevresel güvenlik önlemleri üzerinde fikir üretmeleri (kıyafet ve uygun ayakkabı kullanımı, ısınma ve soğuma yapma, uygun materyal ve alan seçimi, çevre güvenliği vb.) istenebilir.
Köprü Kurma Öğrencilere günlük hayatlarında ne tür fiziksel aktiviteler yaptıkları sorulabilir. Okul içinde ve dışında yaptıkları fiziksel aktiviteleri düşünmeleri istenir. Verilen cevaplar doğrultusunda bazı örnek fiziksel aktivite türlerini deneyimlemeleri sağlanabilir. Fiziksel aktivite hareketlerini yaparken vücutlarında ne gibi değişimler meydana geldiği sorularak nedenleri hakkında tartışılabilir. Öğrencilerden bir günlerini düşünmeleri istenerek yaptıkları fiziksel aktivitelerde enerji ihtiyaçlarını nasıl karşıladıklarını, ne kadar sıvı aldıklarını ve kendilerini nasıl hissettiklerini paylaşmaları istenebilir.
Öğrenme-Öğretme Uygulamaları
  • BEO.2.4.1. Fiziksel aktivite sırasında vücudunda meydana gelen değişimleri açıklayabilme
    Öğrencilere fiziksel aktiviteleri içeren hareketlerden oluşan parkurlar (kalp ve solunum hızını artıran, farklı şiddetlerde vb.) hazırlanır. Parkur içeriği hakkında bilgi verilerek hareketler gösterilir. Ardından öğrencilere kendilerini ve birbirlerini değerlendirebilecekleri kontrol listeleri veya öz değerlendirme formları verilerek fiziksel aktivite düzeylerini ölçmeleri (30 sn.de … şınav çektim, …. kere sıçradım, 1 dk.da … kere ip atladım vb.) ve vücutlarında meydana gelen fizyolojik değişimleri ("Yüzüm kırmızı renkte.", "Terlemiş görünüyorum.", "Göğsüm hızla inip kalkıyor.", "Kalbimin vücudumda attığını hissediyorum." vb.) kaydetmeleri sağlanır (KB2.17, OB7, SDB1.2). Öğrencilere “Fiziksel aktivite yaparken sizi en çok zorlayan, en çok keyif aldığınız ve nabzınızın en çok attığı hareketler hangileridir?”, “Düzenli fiziksel aktivite yapmaya başladığınızda vücudunuzda ne gibi değişiklikler hissettiniz?”, “Bu değişikliklerin sebepleri sizce neler olabilir?” gibi sorular sorularak vücutlarında meydana gelen değişimleri açıklamaları istenir (E3.4, SDB1.1, SDB3.3). Öğrenciler, doğru ve güvenilir bilgiyi ayırt etmeleri ve eleştirel bir bakış açısıyla hareket etmeleri için yönlendirilir (D3.3). Bu süreç açık uçlu sorular, kontrol listeleri ve öz değerlendirme formları ile değerlendirilebilir.
  • BEO.2.4.2. Kendisinin ve yakın çevresinin fiziksel aktiviteye katılımlarını karşılaştırabilme
    Hangi gün hangi hareketin yapılacağını; hareketin şiddetini, süresini, sıklığını içeren form hazırlanarak yapılması gereken günlük fiziksel aktivitelerin kaydını tutmaları sağlanır (SDB1.2). Öğrencilerden okulda yaptıkları fiziksel aktivite çalışmalarını aileleri, arkadaşları ve yakın çevreleri ile paylaşmaları ve paylaştıkları kişileri fiziksel aktiviteye katılmaya teşvik etmeleri istenir. Öğrencilerden okul içinde arkadaşlarıyla; okul dışında ise aile, arkadaş ve yakın çevreleri ile çeşitli fiziksel aktiviteler yapmaları ve bunları kayıt altına almaları istenir (BEOSAB4). Ne tür aktiviteler (ip atlamak, bisiklet sürmek, paten kaymak, şınav/mekik çekmek, yürüyüş yapmak, merdiven çıkmak vb.) yaptıkları, aktivitelerin ne sıklıkta (her gün, haftada üç gün vb.), ne kadar süreyle (30 dk., bir saat, haftada 150-300 dk. arası vb.), hangi şiddette (düşük, orta, yüksek) olduğuna ilişkin bilgi toplayıp kendilerinin ve yakın çevrelerinin fiziksel aktiviteye katılım durumlarını belirlemeleri sağlanır (OB1, OB7). Öğrencilerden evde, bahçede, rekreasyonel alanlarda seçtikleri arkadaş, aile büyüğü ile bir hafta boyunca birlikte hangi günler (haftada üç gün: pazartesi, çarşamba, cuma; her gün vb.), nerede (park, doğa, ev ortamı vb.) ve ne tür fiziksel aktiviteler (yürüyüş, ip atlama, mekik/şınav çekme, yüzme, vb.) yaptıklarını içeren bir günlük tutmaları istenir (SDB1.2). Sonraki haftalarda günlükte tutulan bazı hareketleri sınıf arkadaşlarına göstermeleri istenir. Öğrencilerden kendilerinin ve yakın çevrelerinin fiziksel aktivite durumlarının benzer ve farklı yönlerini listelemeleri istenir. Hem kendileri hem de yakın çevrelerindeki kişilerle ilgili fiziksel aktivite görevleri verilerek sorumluluk bilincinin oluşmasına, aileleriyle yaptıkları çalışmalarla aile içi iletişim ve iş birliğinin güçlenmesine, sosyal ve sportif etkinliklere isteyerek katılmalarına, belirlenen planlar doğrultusunda hedeflerini gerçekleştirmelerine fırsat sunulur (D2.4, E1.4, SDB2.1). Fiziksel aktivite için yer ve zaman konusunda çevrelerindeki fırsatları keşfetmeleri için yaşadıkları bölgede yer alan fiziksel aktivite ortamlarını tespit etmeleri istenir. Bu süreç, kontrol listeleri ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
  • BEO.2.4.3. Fiziksel aktiviteye katılım hedefleri belirleyebilme
    Fiziksel aktivite yapmanın neden gerekli olduğu, fiziksel aktivitenin nerede yapılabileceği, fiziksel aktivite yaparken dikkat edilmesi gerekenlerin neler olduğuna yönelik sorular sorularak öğrencilerin ön bilgileri kontrol edilir (SDB1.1). Öğrenciler farklı fikirler üretebilmeleri, fikirlerini özgürce ifade edebilmeleri, duygu ve düşüncelerini dile getirmeleri noktasında cesaretlendirilir (D11.1, E1.2, SDB2.1). Fiziksel aktiviteyi hayatımızın bir parçası hâline getirmenin öneminden, fiziksel aktivitelerin beden (kas-eklem kontrolünü artırarak denge sağlanması, kas-eklem esnekliğinin korunması, vücut postürünün korunması vb.) ve ruh sağlığımıza (mutluluk hissi oluşturması, benlik saygısı ve öz güveni artırması vb.) katkılarından bahsedilir. Okul içinde yaptıkları fiziksel aktivitelerden hangilerini hatırladıkları sorularak örnekler vermeleri istenir. Gönüllü öğrencilere liderlik rolü verilir. Liderlerin belirledikleri fiziksel aktiviteleri (yavaş yürüyüş, hızlı yürüyüş, düşük tempolu koşu, tempolu koşu, ip atlamak, dans etmek, yavaş tempoda bisiklet sürmek vb.) arkadaşlarıyla uygulamaları istenir. Farklı hareketleri yaparken nefes almalarında ve kalp atışlarında ne gibi değişiklikler hissettiklerini paylaşmaları sağlanır (SDB1.1). Bu değişikliklerin fiziksel aktivite yoğunluğu hakkında bilgi verdiği söylenir. Öğrencilere nefes almanın ve kalp atışının çok fazla olmadığı (dinlenmiş kalp atışının biraz üstü), normalden fazla olduğu ve normalden çok fazla olduğunu hissettikleri aktiviteler sorularak öğrencilerin yavaş, orta ve yüksek şiddet kavramlarını keşfetmeleri sağlanır. Her gün orta şiddette fiziksel aktivite (tempolu yürüyüş, düşük tempolu koşu, ip atlamak, bisiklet sürmek, dans etmek, masa tenisi oynamak, yüzmek vb.) yapmaları önerilir. Öğrencilere okul dışında yapacakları, sevdikleri ve kendi belirleyecekleri bir fiziksel aktivite seçme görevi verilir (KB3.1). Öğrencilerden yapacakları fiziksel aktivite ile ilgili (günlük, haftalık, aylık, yıl sonu vb. periyotlarda) ulaşmak istedikleri hedefleri belirlemeleri istenir (SDB1.2). Seçilen fiziksel aktivitenin düzenli ve devamlı olması gerektiği hatırlatılır. Bu hedef doğrultusunda okul dışı fiziksel aktivite günlüğü tutmaları istenir. Ulaşılan hedefle ilgili sayısal verilerin yanı sıra bu süreçte neler hissedildiği, hangi zorluklarla karşılaşıldığı, kolay gelen yönleri, seçilen fiziksel aktivitenin ne gibi yararı olduğu, vücutlarında meydana gelen değişiklikleri günlükte özetlemeleri beklenir (OB7, D16.1, SDB1.3, KB2.3). Elde edilen veriler eğitim öğretim yılı sonunda renkli bir biçimde grafikle resmedilerek paylaşılır (OB7). Hedefleri doğrultusunda tutulan günlüklerden oluşan portfolyo hazırlamaları istenebilir.
  • BEO.2.4.4. Fiziksel aktivite ve sağlık arasındaki ilişkiyi açıklayabilme
    Öğrencilere sağlıkları için düzenli fiziksel aktivite yapma, dengeli beslenme, düzenli uyku ve yeterli sıvı alımının önemini içeren görsel, etkileşimli ve eğitici içerikler sunulur (OB4). Görsel içerik sunumlarının ardından öğrencilere “Düzenli fiziksel aktiviteye katılmak neden önemlidir?”, “Fiziksel aktivite yaptığınızda kendinizi nasıl hissediyorsunuz?”, “Sağlıklı olmak için ne tür besinler tüketmeliyiz?”, “Su içmek neden gereklidir?” gibi sorular sorularak öğrencilerin ön bilgileri yoklanır (SDB1.1). Fiziksel aktiviteleri içeren oyunlar (eğitsel oyunlar, geleneksel çocuk oyunları vb.), istasyon çalışmaları veya parkurlara öğrencilerin katılımları sağlanır. Düzenli fiziksel aktivitenin yaşam kalitesi üzerine etkisinin keşfedilmesi için "Düzenli fiziksel aktivite yaparsam uyku kalitem artar.", "Kendimi daha enerjik hissederim." gibi ipuçları verilir. Hangi aktiviteleri (oyun oynadığım zaman, bisiklete bindiğim zaman, ip atladığım zaman, meyve yediğim zaman vb.) yaptıktan sonra kendilerini iyi hissettikleri sorularak cevap vermeleri beklenir. Beklenen cevaplara ulaşılamazsa farklı sorularla yönlendirme yapılarak sağlıklı beslenme ve düzenli fiziksel aktivite yapmanın sağlık için önemli bir faktör olduğunu açıklamaları sağlanır (SDB1.3). Öğrencilerden sağlıkları için düzenli fiziksel aktivite yapma, yeterli ve dengeli beslenme ile düzenli ve kaliteli bir uykunun gereğini bilmeleri ve önemsemeleri beklenir (D13.2). Öğrencilere eşle ya da grupla yapabilecekleri fiziksel aktivite ve sağlık konulu performans görevi verilerek öğrencilerden sözlü sunum yapmaları istenebilir. Ayrıca fiziksel aktivite ve sağlık ilişkisi ile ilgili kavram analizi şeması (frayer modeli) oluşturmaları istenerek değerlendirme yapılabilir.
  • BEO.2.4.5. Oyun ve fiziksel aktiviteler sırasında güvenli ortam oluşturabilme
    “Sizce dersimizde oyun ve fiziksel aktivitelere başlamadan önce güvenliğiniz için hangi önlemleri almanız gerekebilir?”, “Oyun ve fiziksel aktiviteler sırasında kılık kıyafet ve ayakkabı tercihiniz nasıl olmalıdır?”, “Oyun oynarken dersimizden önce yerler ıslak ya da buzluysa nelere dikkat etmelisiniz?”, “Oyun oynarken okul bahçemizde sert zemin, duvar, merdiven kenarları, kale direkleri gibi dikkat edilmesi gereken alanlarda hangi davranışları sergilemelisiniz?” gibi sorularla konu hakkında düşüncelerini ifade etmeleri sağlanır. Öğrencilerden oyun ve fiziksel aktiviteler sırasında ortaya çıkabilecek riskleri önceki öğrenmelerini de dikkate alarak tanımlamaları istenir. Öğrencilerle bir oyun seçilir. Oyun öncesi, sırası ve sonrasında meydana gelen durumlar neticesinde gerekli önlemleri almanın önemi örnek olaylar üzerinden gösterilir. “Oyun öncesinde hangi alanı ve malzemeyi tercih etmelisiniz?”, “Oyunda arkadaşınızla çarpışma, kayma, aynı topa uzanma, koşarken arkadaşınızın alanına girme vb. durumlarla karşılaştığınızda nasıl bir yaklaşım sergilemelisiniz?”, “Arkadaşlarınızla fiziksel aktivite yaparken arkadaşlarınızdan biri yaralandığında ona nasıl müdahale etmelisiniz?” gibi sorularla oyun ve fiziksel aktiviteler sırasında oluşabilecek risklere karşı alacakları tedbirler konusunda öğrenciler bilinçlendirilir (SDB3.3). Öğrencilerin alınması gereken tedbirlerle ilgili karara varmaları ve bu kararları listeleyerek sınıf panolarına asmaları sağlanır. Güvenli ortam sağlama ile ilgili örnek olaylar üzerinden canlandırma yaptırılır; ortaya çıkan problemlere yönelik olarak görev bilincine sahip olma, yardımlaşma ve iş birliği ile güvenli çözüm üretmenin önemini fark etmeleri beklenir (D16.3, D20.2, E2.4, SDB2.2). Güvenli ortam oluşturmak için önleyici tedbirler alınmadığında ortaya çıkabilecek olası sonuçlara örnekler (burun kanaması, ayak bileği burkulması vb.) verilir. Yaralanma durumlarında yapılması gereken temel ilk yardım konularına değinilir. Öğrencilere okulda, sınıfta, beden eğitimi ve oyun derslerinde karşılaşabilecekleri ilk yardım gerektiren durumlarla ilgili temel ilk yardım kurallarından bahsedilir. Konu ile ilişkili eğitici içerikler (animasyon, çizgi film vb.) sunulur. İlk yardım malzemeleri getirilerek malzemelerin kullanımları konusunda bilgilendirme yapılır. Ders esnasında meydana gelebilecek olaylarla ilgili örnek senaryolar hazırlanır. Eş ya da grup çalışması ile drama, gösteri, canlandırma, rol oynama vb. tekniklerle uygulamalı bir şekilde konunun anlaşılması sağlanır (SDB3.2). Bu süreç, açık uçlu sorulardan oluşan çalışma kâğıdı ile değerlendirilebilir.

Farklılaştırma

Zenginleştirme Oyun oynarken ve fiziksel aktiviteler yaparken vücutlarında meydana gelen değişimlerin nedenleri hakkında tartışılabilir. Öğrencilerden günlük adım sayılarını kaydetmeleri ve bunları basit bir grafiğe dönüştürmeleri istenebilir. Okul idaresi, veli, öğretmen ve öğrencilerin katılabileceği fiziksel aktivite ve sağlık günü etkinlikleri planlanabilir. Okul öncesi zamanda okuldaki tüm öğrencilerin hareket edebileceği etkinlikler yaptırılabilir. Öğrencilerden daha önce oynadıkları oyunları uyarlayarak sağlıklı ve sağlıksız besinler ile ilişkili oyun kurgulamaları istenebilir.
Destekleme Fiziksel aktiviteler sırasında vücutlarında meydana gelen değişimlerin neler olabileceğine yönelik yazılı, görsel veya dijital içerikler kullanılabilir. Fiziksel aktiviteye katılıma teşvik etmek için ailelere kontrol listesi verilerek öğrencilerin hedef belirlemeleri ve takip edilmeleri sağlanabilir. Öğrencilerin oyun ve fiziksel aktiviteler sırasında güvenli ortam oluşturabilmelerine destek sağlamak için basit yönergeler hazırlanabilir. Temel ilk yardım konularında görsel içerik, fotoğraf ve videolar sunularak öğrencilerin desteklenmesi sağlanabilir.